Hasar Farkı Tazminatı

Motorlu bir aracın maddi hasarlı trafik kazasına maruz kalması halinde aracın eski haline getirilmesi için belirli bir onarım aşamasına girmektedir. Bu onarım sırasında araç üzerinde yapılan birtakım tamirat ve parça değişimi giderleri mevcut olmaktadır. Bu tamirat ve parça değişimi kapsamında araç üzerinde hasara uğrayan parçanın ya eşdeğer parçayla ya da eşdeğer parçanın bulunmaması halinde orijinal parça ile değiştirilmesi gerekmektedir. Ancak araçta yapılan tamir ve onarım işlemleri sırasında eşdeğer veya orijinal parçanın piyasa değerinin daha pahalı olması vb. sebeplerden ötürü çoğu zaman hukuka aykırı şekilde yan sanayi adı verilen daha ucuz parçalar kullanılabilmektedir. Bunun sonucunda her ne kadar araç tamir edilmiş gibi gözüküyor olsa da değiştirilen parçanın orijinal ya da eşdeğer parça değil de yan sanayi ürünü olmasından ötürü kazadan önceki durumuna nazaran aracın donanımsal yapısında fiyat düşmesi yaşanacaktır. İşte böyle bir durumda araç üzerinde hasar farkı oluşacak ve sigorta şirketlerinden Hasar Farkı Bedeli adı altında tazminat talep edebilme hakkı doğacaktır.

Trafik Kazası Nedeniyle Taksirle Yaralama

Taksirle yaralama, gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi sonucu zarar verme amacı olmadığı halde mağdurun vücudunda bir zarara sebep olunması şeklinde özetlenebilir. Herkesin trafikte uyması gereken kurallara uygun davranılmadığı ve böylece trafik güvenliğinin tehlikeye atıldığı durumlarda söz konusu olur.

Suçun basit şeklinde 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası uygulanır. Ancak mağdurun uğradığı zararın büyüklüğü, kalıcılık durumu, sonraki hayatını etkileme seviyesi gibi durumlar söz konusu cezanın artmasına sebep olabilir. Örneğin mağdurun yüzünde kalıcı bir ize ya da hamile bir kadının çocuğunu vaktinden önce doğurmasına veya çocuğunu düşürmesine sebep olması gibi durumlar böyledir. Bunun yanında bilinçli taksir söz konusuysa, yani meydana gelen sonucu öngördüğü halde sanık davranışını sürdürdüyse ceza yine artırılır.

Mağdurun maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı vardır.

Trafik Kazalarında Sigorta Şirketine Başvuru

Doğrudan sigorta şirketine başvurma zorunluluğu 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 65. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca, trafik kazası sonucu ortaya çıkan zararları tazmin etmek isteyen kişilerin ilk olarak sigorta şirketine başvurmaları gerekmektedir.

Bu başvuru, zarar gören kişinin sigorta şirketine kaza sonucu ortaya çıkan zararların tazmin edilmesi için talep ettiği bir işlemdir. Sigorta şirketi, bu talep üzerine kaza sonucu ortaya çıkan zararların tazmin edilebilmesi için gerekli olan adımları atmaya çalışır. Eğer sigorta şirketi tarafından kaza sonucu ortaya çıkan zararların tazmin edilmesi için yeterli ödeme yapılmazsa veya zarar gören kişi ile sigorta şirketi arasında anlaşma sağlanamazsa, zarar gören kişi dava açma hakkına sahiptir.

Dava açma hakkına sahip olmasına rağmen, zarar gören kişilerin öncelikle sigorta şirketine başvurmaları gerekmektedir. Bu sayede, zarar gören kişilerin dava açmalarına gerek kalmadan zararların tazmini sağlanmaya çalışılır. Ancak, eğer sigorta şirketi ile anlaşma sağlanamazsa veya sigorta şirketi tarafından yeterli ödeme yapılmazsa, zarar gören kişi dava açma hakkına sahiptir.

Formun Üstü

Bu başvuru şartı, mahkemelerce dava şartı olarak değerlendirilir. Dava şartı, dava açılması için yasal bir gerekliliktir ve dava açılmadan önce yerine getirilmesi gerekir. Eğer dava şartı yerine getirilmemişse, dava usulsüzlük nedeniyle reddedilebilir. Dolayısıyla; başvuru yapılmadan tazminat davası açılırsa dava şartı eksikliği sebebiyle dava usulden reddedilir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortasından kısaca bahsetmek gerekirse; bu sigorta bir araç sürücüsünün trafik kazaları veya diğer zararlı olaylar sırasında ödediği zararları karşılamaya yönelik bir sigorta türüdür. Bu sigorta, bir araç sürücüsünün sürüş esnasında meydana gelebilecek zararları karşılamak üzere zorunlu tutulan bir sigortadır.

Zarar gören bir kişi, zorunlu mali sorumluluk kapsamında dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce ZMSS kapsamındaki sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunması gerekmektedir.

Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasına sahip olan bir araç sürücüsünün yaptığı bir kaza sonucu oluşan zararların karşılanması için bu yolu izlemesi gerekir. Bu sayede, zarar gören kişinin zararının karşılanması için gerekli olan tüm işlemlerin düzgün bir şekilde yürütülmesi sağlanmış olur.

>Tazminat taleplerinin kapsamı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına İlişkin Tebliğ’in “Sigortanın Kapsamı” başlıklı maddesinde belirlenmiştir.

 Sigorta şirketleri tarafından karşılanabilecek kalemler, sigorta poliçesi üzerine alınan teminatları ifade etmektedir. Bu teminatlar, sigortalının belirli bir olay sonucu uğrayabileceği zararları karşılamaya yöneliktir. Örneğin, maddi zararlar teminatı, sigortalının araçta meydana gelen değer kaybı gibi doğrudan malları üzerindeki azalmaları karşılar. Sağlık giderleri teminatı ise, trafik kazası sonucu oluşan sağlık giderlerini kapsar. Sürekli sakatlık teminatı ise, üçüncü kişinin sürekli sakatlığı dolayısıyla ileride uğrayacağı maddi zararları karşılamaya yöneliktir. Destekten yoksun kalma (ölüm) teminatı ise, sigortalının ölümü sonucu oluşan ekonomik zararları karşılamaya yöneliktir.

Bu teminatlar, sigorta poliçesi üzerine alındığında, sigortalının belirli bir olay sonucu uğrayabileceği zararları karşılamaya yönelik bir güvence sağlar. Bu nedenle, sigortalıların sigorta poliçesi üzerine hangi teminatları almaları gerektiği konusunda bilgi sahibi olmaları ve sigorta şirketleri ile yapacakları anlaşmalarda bu konuları göz önünde bulundurmaları önemlidir.

Rizikonun gerçekleşmesi hâlinde; sigortalı, sigorta poliçesi kapsamında meydana gelebilecek bir olayı, sigortalı veya hak sahibi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü içinde, sigortacıya bildirmek zorundadır. Bu süre, olay yurt dışında meydana gelmişse altmış iş günü olarak uzatılır. Bu zorunluluk, sigortalının sigorta poliçesi şartlarını yerine getirmesi ve sigorta poliçesi kapsamında olayın sigorta şirketine bildirilmesi gereken sorumluluklarındandır. Eğer sigortalı olayı sigorta şirketine bildirmezse, sigorta şirketinin olayı karşılaması veya sigortalının talep ettiği tazminatı ödemesi mümkün olmayabilir.

 Eğer bir kaza sonucu bir kişinin hasar görmüş veya ölmüş olması durumunda, sigorta şirketi tazminat ödemek için hak sahibinden bazı belgeler isteyebilir. Bu belgeler arasında, kaza tespit tutanağı veya bilirkişi raporunu içeren alkol raporu, olaya karışan diğer araçların trafik tescil belgeleri ve sürücü belgelerinin fotokopileri, ölüm nedeniyle yapılacak başvuru durumunda ölüm raporu ve veraset ilamı, yaralanma nedeniyle yapılacak başvuru durumunda tedavi giderlerini gösteren belgeler, geçici veya daimi sakatlanma nedeniyle yapılacak başvuru durumunda tam teşekküllü hastaneden alınan rapor gibi belgeler olabilir. Mahkeme kararının da istenebileceği durumlar olabilir. Bu belgeler, sigorta şirketinin tazminat ödeme sürecini doğru bir şekilde gerçekleştirmesi için gereklidir ve hak sahibinin bu belgeleri sunması zorunlu olabilir.

Burada süreden de bahsetmek gerekir; sigorta şirketleri, sigortalı bir olayın (örneğin bir kaza) sonucunda ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlüdürler. İşte bu yükümlülük, ihbar tarihinden itibaren başlar. Ancak, sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamamışsa veya verilen cevap talebi karşılamamışsa, zarar gören dava açabilir. Başvuru yapılmadan açılan tazminat davaları ise başta da söylediğimiz gibi “dava şartı yokluğu” nedeniyle usulden reddedilebilir.

Eğer trafik sigortasına başvuru yapıldıktan sonra 15 gün içerisinde cevap verilmemiş ya da talepleriniz karşılanmamışsa, dava açma ya da sigorta tahkim komisyonlarına başvuru yapma hakkınız vardır. Ancak, bu tür bir durumda sigorta şirketinin cevap vermemesi ya da talebinizin karşılanmaması durumunda mutlaka bir hukuki danışman ya da avukatla iletişim kurarak durumunuzu değerlendirmesi ve size danışmanlık hizmeti vermesi önerilir. Hukuki süreçlerin nasıl yönetileceği, hangi adımların izlenmesi gerektiği gibi konuları bir avukat ya da hukuki danışman yardımıyla daha iyi anlayabilir ve haklarınızı daha etkin bir şekilde koruyabilirsiniz.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu, bir kişinin trafikte güvenliği tehlikeye sokan bir davranış sergilemesi sonucu ortaya çıkan bir suçtur. Bu suça örnek olarak, trafikte hız sınırını aşmak, trafik ışıklarına uymamak, trafik işaretlerine uymamak, başka bir araç veya yaya üzerinde geçiş yapmak, trafikte alkol veya uyuşturucu etkisi altında olmak gibi davranışlar verilebilir. Bu suçun cezası, yasa gereği belirli bir para cezası veya hapis cezası ile cezalandırılabilir. Bahsedeceğimiz trafik güvenliğini kasten tehlikeye düşürme suçu TCK m.179’da düzenlenmiştir. Maddeye göre, “Trafik güvenliğini kasten tehlikeye düşürme suçu, bir yol kullanımının veya bir taşıtın kullanımının güvenliğini kasten tehlikeye düşürme suçudur. Bu suçun işlenmesi halinde, cezalandırılacak olan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası uygulanır.” Bu suçun işlendiği durumlarda, kişi hakkında ciddi cezalar uygulanabilir ve trafik güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi sonucu ortaya çıkabilecek kaza ve yaralanmaların sorumluluğu da bu kişiye ait olabilir. Bu nedenle, trafik güvenliğini kasten tehlikeye düşürme suçunu işlemekten kaçınılması önemlidir.

     Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun unsurları ise şunlardır:

1. Trafik güvenliğini tehlikeye düşürme eylemi: Bu eylem, sürücülerin ve yaya/bisiklet kullanıcılarının trafikte güvende olmalarını tehlikeye atacak şekilde davranışlarda bulunmaktır. Örneğin, yüksek hızda sürüş, geçiş yasağını ihlal etme, trafik lambalarına uymamama veya trafik işaretlerine uymamama gibi davranışlar bu eylemi içerebilir.
2. Kendini ve/veya diğerlerinin güvenliğini tehlikeye atma: Bu unsurda, sürücünün kendi ya da diğerlerinin fiziksel güvenliğini tehlikeye atacak şekilde davranışlar sergilemesi önemlidir. Örneğin, sürücünün içki içerek veya uyuşturucu kullanarak sürüş yapması, diğer sürücüler ve yaya/bisiklet kullanıcılarının güvenliğini tehlikeye atar.
3. Önceden planlanmış bir davranış: Bu unsurda, sürücünün trafik güvenliğini tehlikeye düşürme eylemini önceden planlamış olması gerekir. Bu, sürücünün bilinçli bir şekilde trafik kurallarını ihlal ettiği ve bu eylemini önceden düşündüğü anlamına gelir.
4. Sonuçlarının olumsuz olması: Bu unsurda, sürücünün trafik güvenliğini tehlikeye düşürme eyleminin bir ya da birden fazla kişinin yaralanmasına veya ölümüne neden olması gerekir. Bu, sürücünün eyleminin birinci derecede trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğü anlamına gelir.

Formun Üstü

Söz konusu suç somut tehlike suçudur ve failin ceza alabilmesi için suçun unsurları oluşmalı ve somut bir tehlike doğmalıdır. TCK md. 179’da düzenlenen trafik güvenliğini kasten tehlikeye atma suçunun maddi unsurlarını sayacak olursak şu şekildedir:

1.   Kişinin, bir araç kullanırken ya da bir araçla iletişim kurarken bir yol kullanımına ya da bir yol veya yol araçlarının kullanımına ilişkin kuralları önemsemeyip bu kuralları açıkça ihlal etmesi.
2. Kişinin, bu ihlal sonucu bir yol veya yol araçlarının kullanımı sırasında bir başka kişinin ya da bir yol veya yol araçlarının zarar görmesine neden olması.
3. Kişinin, bu ihlal sonucu bir başka kişinin ölümüne neden olması.
4. Kişinin, bu ihlal sonucu bir başka kişinin malvarlığını zarara uğratması.
5. Kişinin, bu ihlal sonucu bir yol veya yol araçlarının kullanımının önünde bir engele neden olması.
6. Kişinin, bu ihlal sonucu bir yol veya yol araçlarının kullanımının önünde bir tehlike yaratması.
7. Kişinin, bu ihlal sonucu bir yol veya yol araçlarının kullanımı sırasında bir başka kişinin güvenliğini tehlikeye atması.
8. Kişinin, bu ihlal sonucu bir yol veya yol araçlarının kullanımı sırasında bir başka kişinin yaşamını tehlikeye atması.

Bahsettiğimiz gibi trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu, trafikte güvenliği tehlikeye düşüren bir davranışın yapılması durumunda uygulanan bir suçtur. Bu suç, trafikte güvenliği tehlikeye düşüren bir davranışın yapılması durumunda, gözaltına alınıp tutukluluk haline gelebilir. Örneğin, aşırı hız yapmak, alkol ya da uyuşturucu kullanmak, trafik kurallarını ihlal etmek gibi davranışlar trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu olarak kabul edilebilir.

Gözaltına alınıp tutukluluk haline gelme olasılığı, suçun ciddiyetine göre değişebilir. Örneğin, bir kazada yaralanan ya da ölen bir kişi olması durumunda, suçun ciddiyeti daha fazla olacağı için gözaltı ve tutukluluk olasılığı da daha yüksek olacaktır.

Bu suçun önlenmesi için, trafikte güvenliği tehlikeye düşüren davranışlardan kaçınılması gerekmektedir. Ayrıca, trafikte güvenliğini tehlikeye düşüren bir davranış yaptıysanız, cezaevine girmek yerine trafik güvenliği eğitimi almayı tercih edebilirsiniz. Böylece, trafikte güvenliğini tehlikeye düşüren davranışların önüne geçilebilir ve trafikte daha güvenli bir ortam sağlanabilir.

Trafik Kazalarında Tahkim Süreci

Sigortacılık Kanunu’nun 5684 sayılı kanunu, Türkiye’de sigorta hukukundaki tahkim sistemini ilk kez düzenlemiştir. Bu sistem, sigortalılar ve sigortacılık yapan örgütler arasındaki anlaşmazlıkların hızlı, adil, basit ve maliyet etkin bir yolla çözülmesini amaçlamaktadır. Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik ve Sigorta Tahkim Usûlü ve Sigorta Hakemlerine İlişkin Tebliğ gibi yönetmelikler ve tebliğler tahkim ile ilgili olarak Türkiye’de yürürlüktedir. Bu tahkim sistemi, sigortalıların hak kayıplarını önlemeyi amaçlamakta ve bu nedenle sigorta sistemine olan güven artmaktadır. Tahkim sistemine yapılan başvurular her geçen gün artmaktadır ve bu sistemin, Türk sigorta hukukundaki amacına ulaştığına inanılmaktadır. Sigorta hukukunda tahkim, sigortalılar ve sigortacılık yapan örgütler arasındaki sigorta sözleşmesi veya hesap uyuşmazlıklarının çözümü için kullanılan bir yol olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 23. maddesi gereğince sigorta sözleşmesi, bir sigorta şirketi ile sigorta ettirenin karşılıklı anlaşmasıdır. Sigorta sözleşmesi, bir rizikonun meydana geldiği tarihte para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratması halinde sigorta şirketinin bu zararı tazmin etmeyi ya da diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir. Tahkim yolu, güvence Hesabı’ndan faydalanan kişiler ile Hesap arasındaki uyuşmazlıklarda da kullanılabilir. Güvence Hesabı, zorunlu sigortaların sağladığı güvencelerle ilgili bir kurumdur ve zarar görenin uğrayacağı zararları karşılamak için kurulmuştur. Sigorta Tahkim Komisyonu, Sigorta Tahkim Komisyonu Başkanlığı ve diğer çalışanlarından oluşan bir kuruluştur. Komisyon Başkanlığı, Müsteşarlık temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, tüketici derneği temsilcisi ve Müsteşarlıkça belirlenen bir akademisyen hukukçu temsilcisinin katılımıyla oluşur. Komisyonun görevleri arasında Birliğe sunulacak olan Komisyonun bütçesinin hazırlanması, tahkim sisteminin adil, tarafsız ve etkin bir şekilde işlemesi için gerekli önlemlerin alınması, yıllık rapor hazırlanarak Birliğe ve Müsteşarlığa gönderilmesi, bilgi işlem alt yapısının hazırlanması ve kanunlarla kendisine verilen diğer görevler yer almaktadır. Sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlık yaşayan kişiler, uyuşmazlıklarının çözülmesi için Komisyona başvurmalıdır. Komisyon, hakem listesinden seçeceği hakemler aracılığıyla uyuşmazlıkları çözmeye çalışır. Komisyon hakemleri sekreteryal destek veren kurum olarak da nitelendirilir. Komisyona başvuru yapılabilmesi için, uyuşmazlık konusu riziko, sigorta kuruluşunun tahkim sistemine üye olduğu tarihten sonra meydana gelmiş olması gerekir. Üyelik tarihinden önce meydana gelen rizikolara ilişkin başvurular, Komisyon tarafından dikkate alınmaz. Komisyona başvuru yapılırken, başvuru ücreti ödenir. Bu ücret, uyuşmazlık miktarına göre değişiklik gösterir:

• 5.000 TL ve altındaki uyuşmazlıklarda, başvuru ücreti 150 TL’dir.
• 5.001-10.000 TL arası uyuşmazlıklarda, başvuru ücreti 350 TL’dir.
• 10.001-30.000 TL arası uyuşmazlıklarda, başvuru ücreti 500 TL’dir.
• 30.001 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda, başvuru ücreti uyuşmazlık tutarının %1,5’idir.

Tahkime konu olan uyuşmazlıklarda, taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa, hakem tarafından Türk maddi hukuk hükümleri uygulanacaktır. Ancak taraflar aksini kararlaştırmış olsa dahi kanundaki emredici hükümler hakem tarafından tatbik edilecektir . Hakemler, verilen dosya ve evraklar üzerinden karar verirler. Ancak hakemlerin duruşma yapmalarına da bir engel yoktur. Uygulamada genellikle duruşma yapılır. Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesinin 12. fıkrasına göre, hakem veya hakem kurulu, hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine veya kendiliğinden bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir. Bilirkişiler, Komisyon Müdürü tarafından Müsteşarlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde oluşturulan bilirkişi listesinden seçilir.